De Geschicht vunn de Plattdütsch Spädäl:De Plattdütsch Späldäl to Stralsund is hüt de öllste un eenzige Nedderdütsche Bühn in Vörpommern. 1920 würd se ut den'n Heimatverein "Der Plattdeutsche Verein to Stralsund" gründ'. Mitbegrünner wieren bekannte Strolsunner: Fritz Wähnke, Richard Burmeister, Paul Scholz, Otto Schiel un Wilhelm Puchert. De allerierste Uptritt in dat junge Stadttheater wier Ende 1920 mit dat Stück "Kramer Kray" von Herrmann Boßdorf. Spälernamen wie Otto Kemnitz, Hans Knull, Charlotte Hochfeld, Ernst Ross, Marianne Zöllner, Claire Wennrich un manch anner ieren bit in die 60er Johre een Begriff. 1924 würd Wilhelm Puchert Bühnenleiter. He wier nich bloß Späler un Regisseur, he hett ok Stücke schräben udn bearbeit'. Unner siene Stürung stünnen in de 50er Johr oftmals twee bit söben Stücke in't Johr up den'n Spälplan. 1964 geef de Späldäl mit Rolf Schümanns Stück "Twee to Null vör Oma" dat ierste un eenzige Mal in de BRD - in Schleswig - een Gastspill. Von 1965 bit 1974 künnen bloß literarische Programme anbäden warden, wiel dat nich nooch Spälers geef. Als Dietrich Puchert 1974 von sienen Vadder de Bühnenstürung öwernahmen har, künn he mit Maaten as Heinz Medrow, Gusti Schmidt, Hans un Horst Barnewitz, Rita Jager, Bruno Scharp, Ulrich Bumann, Werner Below, Ellen Pietsch un anner de ollen Traditionen wedder upnehmen. Manfred Krüger as Regisseur bröchte mit de Späldäl "Wur kann't angahn" von Annemarie Langen-Koffler / Wilhelm Puchert, Max Dreyers "Sympathiemiddel", Günter Kypkes "Pinselquälers" un sien eegen Stück "De Reis' na Konstantinopel" na Fritz Reuter rut. Na Dietrich Pucherts "To Gast bi Witt" keem de Bidrag to de 750-Johr-Fier von Stralsund, "De düstern Lantüchten" von Erich Hagemeister. 1984 üwernehm Karl Peplow dat Stür in de Späldäl un geef mit sien Stück "Den'n Düwel siene Schwestern" sienen Instand as Schriewer. Na de letzte Upführung von Hans Draehmpaehls "Wohen mit all dat Geld" keem 1990 för de Späldäl mit de Wende ok väl anners. Nich bloß, dat langjöhrige Mitspälers nich mier dor wieren, ok de välen Spälurte in't Land fehlten. Ok har jedereen ierst mal mit sich sülwst to dohn; de eenen haren keene Arbeit, de annern miehr als nooch dorvon. Up de anner Siet wier dat nu endlich möglich an de Stücke rantokamen, de in de "Westverlage" legen, und dat het de Späldäl utnützt. De Wunsch, endlich mal wedder "Up Düwels Schuvkor" spälen to können, ward erfüllt. Denn keem dat Problem, wur de Kulissen un dat Archiv bliewen sullen. Över väle Johre wieren de Saken dörch Keller, kaputte Hüser un Garagen in de Strolsunner Innerstadt wannert. Dat sull to End sin, as de Späldäl in dat Bruhus achter dat Wulflamhus trecken sull, wat damals ganz na ehre Wünsche un Vörstellungen upbugt worden is. Öwer: Mit de Wende keem ok dat anners. Statt in dat Hus bi den Bruhus sünd nu twee Kasernenkeller up den'n Dänholm siet Johren dat Tohus för Kulissen, Kledagen, Requisiten, Archiv un Büro. Dörch ABM künn dat inricht' warden. In dat Bruhus ward Plattdütsches Theater spält, öwer natürlich ok in dat grote Theater - denn unnerkrägen leet sik de Späldäl nich! Niege un olle Stücke würden instudiert, bi väle Feste in Stralsund un annerwegens is de Späldäl dorbi. Dormit junge Spälers nawassen künn', ward mit Gertraude Gulden-Schwarzer un de Späldäl väl gemeinsam makt. In all de Johre siet 1920 sünd öwer 100 Stücke öwer de Bühn gahn, manche dorvon miermals. In binah 120 Urte in uns' Land is de Späldäl to Gast wäst. Öwer 200 Maaten hebben in disse Tied up un achter de Bühn mitmakt. Wur't wiedergeht? Dat warden wi beläwen, wurans Plattdütsch un dat plattdütsche Theaterspälen in de nächste Tied stahn warden. Wat wi dorto maken können, dat willen wi maken! |